Sıfır Atık Vakfı tarafından Gelecek İçin Sıfır Atık – Ortak Akıl Platformu kapsamında gerçekleştirilen Türkiye Plastik Atık Çalıştayı, plastik kirliliğiyle mücadelede Türkiye’nin önceliklerini ve çözüm alanlarını çok paydaşlı bir zeminde ele aldı.
İki gün süren çalıştayda kamu kurumlarından yerel yönetimlere, akademiden özel sektöre, sivil toplumdan uzmanlara kadar farklı kesimlerin değerlendirmeleri bir araya getirilirken, 2053 Türkiye Plastik Vizyonu’na yön verebilecek politika ve uygulama önerileri üzerinde çalışıldı.
31 Ağustos–1 Eylül 2026 tarihlerinde İstanbul’da düzenlenen çalıştay, Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un teşrifleriyle gerçekleştirildi. Program boyunca plastik kirliliğinin azaltılması, kaynakların verimli kullanılması ve döngüsel ekonominin güçlendirilmesine yönelik başlıklar kapsamlı biçimde değerlendirildi.
Çalıştay, Sıfır Atık Hareketi Kurucusu, Birleşmiş Milletler Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı ve Sıfır Atık Vakfı Onursal Başkanı Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi’nin öncülüğünde küresel ölçekte güçlenen Sıfır Atık yaklaşımının ortaya koyduğu bütüncül anlayış doğrultusunda şekillendi. Plastik konusu; yalnızca atıkların toplanması ve geri dönüştürülmesiyle sınırlı tutulmayarak üretim süreçlerinden ürün tasarımına, tüketim alışkanlıklarından yeniden kullanıma, geri dönüşümden insan sağlığına ve ekonomik dönüşüme uzanan geniş bir perspektifle ele alındı.
COP31 Öncesinde Türkiye’nin Plastik Gündemi Değerlendirildi
Türkiye’nin 9–20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya’da ev sahipliği yapacağı COP31 öncesinde düzenlenen çalıştay, plastik kirliliğiyle mücadelede ulusal ölçekte ortak bir yaklaşım geliştirilmesine katkı sağlayan önemli bir istişare platformu oldu.
COP31 Başkanlığını yürüten Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’un liderliğinde devam eden hazırlık süreciyle de örtüşen çalıştayda, plastik döngüsünün farklı aşamalarına ilişkin çözüm önerileri değerlendirilirken, Türkiye’nin iklim ve döngüsel ekonomi politikalarına katkı sağlayabilecek somut adımlar ele alındı.
Samed Ağırbaş (Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 İklim Şampiyonu)
"Farklı masalarda Türkiye’deki plastik atık krizine çözüm aradık. İki gün boyunca farklı kurumların temsilcileri kendi perspektiflerinden masalara katkıda bulundular. Türkiye’nin her ilinin, her sektörünün plastik meselesi farklı ama çözüm ortak. Tüm farklılıklar Türkiye Plastik Döngüsü’nün farklı parçalarını temsil ediyor. Yerel deneyimleri ulusal politikalarla buluşturmak zorundayız."
Ağırbaş ayrıca, İçişleri Bakanlığı ile yeni bir protokol imzaladıklarını belirterek Valiliklerle yürütülecek ortak çalışmaların mutlak başarıya ulaşmayı kolaylaştıracağını vurguladı.
Prof. Dr. Hasan Mandal (İstanbul Teknik Üniversitesi Rektörü)
"Çözüm için ‘Nasıl yapacağız?’ sorusu önemli. Bu soru, bu iki günlük toplantıda dikkate alınarak çalışıldı. Basit bir plastik olayı gibi gözükse de çözüm ancak birlikte iş yapılarak mümkün. Avrupa’da üretim ve geri dönüşüm noktasında ikinci ülkeyiz ama katma değerde daha geriden geliyoruz. Katma değeri konuşurken sadece teknoloji firmaları değil, hizmet sektörümüzü de ele almalıyız."
Davut Gül (İstanbul Valisi)
"Tarihi bir haftaya tanıklık ettik. Yönetişimin en iyi somut göstergelerinden birisini hayata geçirdiniz. Hem sektör var hem STK'lar var hem de 17 bakanlığımızın katılımı var. COP31’e giderken, bu çalıştayın sonuçlarıyla, somut çıktılarla gideceğiz. Bazen denilir ‘STK’lar ne yapar?’ İşte Sıfır Atık Vakfı başta olmak üzere, STK’lardan beklediğimiz bu tür etkinliklerdir: Elle tutulur, somut ve toplumun ihtiyaçlarının dile getirilmesi."
Plastik Döngüsünün Tüm Aşamaları 15 Çalışma Masasında İncelendi
Çalıştayın akademik koordinasyonu İstanbul Teknik Üniversitesi Sıfır Atık Enstitüsü tarafından yürütülürken, plastik döngüsünün farklı boyutlarını birlikte değerlendirmek üzere dört ana tematik blok altında 15 çalışma masası oluşturuldu.
Kapanışta Prof. Dr. Hasan Mandal tarafından kamuoyuyla paylaşılan 15 tematik masanın öne çıkan çözüm önerileri şunlardır:
- Masa 1 – Sürdürülebilir Plastik ve Hammadde Üretimi: İkincil hammadde kullanımının yaygınlaştırılması ve GEKAP gelirlerinin dönüşümü destekleyecek yatırımlara yönlendirilmesi.
- Masa 2 – Eko-Tasarım ve Ambalaj: Eko-tasarım uygulamalarının açık kriterler ve uyum takvimiyle desteklenmesi.
- Masa 3 – Kaynak Verimliliği ve Temiz Üretim: Yüksek katma değerli mühendislik plastiklerinde yerli üretim kapasitesinin artırılması.
- Masa 4 – Yeşil Dönüşüm ve Rekabet Gücü: AB mevzuatına uyum sürecinde sektörün rekabetçiliğinin korunması için izlenebilirlik, test ve sertifikasyon altyapılarının geliştirilmesi.
- Masa 5 – Tek Kullanımlık Plastikler: Dönüşümün aşamalı bir takvimle yürütülmesi ve gıdayla temas eden ürünlerde mevzuatın netleştirilmesi.
- Masa 6 – Atık Toplama ve Geri Dönüşüm: Kaynağında ayrı toplamanın temele alınması ve lisanslı işletmelerin desteklenmesi.
- Masa 7 – Turizm ve Toplu Yaşam Alanları: Özellikle turizm alanında yeniden dolum ve yeniden kullanım modellerinin yaygınlaştırılması.
- Masa 8 – Doğal Ekosistemlerde Plastik Kirliliği: Denizlere atık ulaşmasının önlenmesi için kaynağında ayrıştırma kapasitesinin artırılması.
- Masa 9 – Tarımda Plastik Kullanımı ve Gıda Güvenliği: Tarımsal atıkların ÇKS (Çiftçi Kayıt Sistemi) ile ilişkilendirilecek bütünleşik bir sistem üzerinden yönetilmesi.
- Masa 10 – Mikro ve Nanoplastikler: Tespit ve analiz için ortak yöntemlerin geliştirilmesi, laboratuvar kapasitelerinin güçlendirilmesi.
- Masa 11 – Eğitim ve Toplumsal Dönüşüm: Farklı hedef gruplara uygun iletişim araçlarının geliştirilmesi.
- Masa 12 – Mevzuat ve Denetim: Genişletilmiş üretici sorumluluğu kapsamında sistemin güçlendirilmesi.
- Masa 13 – Yeşil Finansman: Plastik sektörünün teknik ihtiyaçlarını gözeten ve 2027-2031 dönemini kapsayacak dönüşüm mekanizmalarının oluşturulması.
- Masa 14 – İzleme ve Dijital Dönüşüm: Plastik atıkların kaynağından nihai işleme kadar yapay zekâ destekli sistemlerle takip edilmesi.
- Masa 15 – 2053 Türkiye Plastik Vizyonu: Türkiye’nin 2053'te Avrupa, Balkanlar, Orta Doğu ve Orta Asya’ya teknoloji ve deneyim aktarabilen bölgesel bir döngüsel plastik merkezi haline gelmesi.
Çalıştay Çıktıları Politika Belgelerine Dönüştürülecek
Çalıştay kapsamında elde edilen değerlendirmelerin kapsamlı biçimde bir araya getirileceği Plastik Döngüsü Sonuç Raporu’nun önümüzdeki günlerde kamuoyuyla paylaşılması planlanıyor. Ayrıca çalışma masalarından çıkan önerilerin ayrı başlıklar altında değerlendirilerek Bakanlık Bazlı Politika ve Değerlendirme Raporları hazırlanması hedefleniyor.
Çalıştayın ortaya koyduğu çok paydaşlı yaklaşımın, 2053 Türkiye Plastik Vizyonu doğrultusunda plastik kirliliğinin azaltılması için yerel, ulusal ve sektörel iş birliklerini güçlendirmesi bekleniyor. COP31 Başkanlığı sürecinde ortaya çıkan bu çalışmalar, Türkiye’nin çevre ve döngüsel ekonomi gündemine somut politika girdileri sunacak.
