Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş, Kenya’da gerçekleştirdiği temaslar kapsamında Afrika’nın önde gelen medya platformlarından allAfrica’ya kapsamlı bir röportaj verdi.
İklim krizinin etkilerinin en yoğun hissedildiği bölgelerden biri olan Afrika’da yürüttüğü görüşmeler sırasında konuşan Ağırbaş, yenilenebilir enerji, gıda sistemleri, gençlik öncülüğünde inovasyon ve sıfır atık girişimlerinin güçlendirilmesine ilişkin önemli değerlendirmelerde bulundu.
Afrika Odaklı İklim Gündemi
Sıfır Atık Hareketi’nin, Sıfır Atık Hareketi Kurucusu, Birleşmiş Milletler Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı ve Sıfır Atık Vakfı Onursal Başkanı Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi’nin vizyonu doğrultusunda küresel bir dönüşüm modeline evrildiğini vurgulayan Ağırbaş, Türkiye’de 9-20 Kasım tarihlerinde düzenlenecek Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Taraflar Konferansı (COP31) öncesinde hükümetlerin, özel sektörün ve toplumların eylemlerini hızlandırmasının kritik önem taşıdığını belirtti. Yerel inisiyatiflerin sürdürülebilir ve dirençli bir gelecek için belirleyici rol oynadığını ifade etti.
“500’e Yakın Girişim, 58’i Afrika’da”
Küresel İklim Eylem Gündemi kapsamında yürütülen çalışmalar hakkında bilgi veren Ağırbaş, yaklaşık 500 aktif iklim girişiminin koordine edildiğini, bunlardan 58’inin doğrudan Afrika ile ilgili olduğunu söyledi. Bu girişimlerin yüzde 40’ının yerel toplulukları kapsadığına dikkat çekerek; gıda güvenliği, enerjiye erişim, kentsel altyapı ve sosyal kalkınma gibi alanların öncelikli olduğunu vurguladı.
Kenya örneği üzerinden somut uygulamalara değinen Ağırbaş, mini şebekeler ve güneş enerjisi sistemleriyle enerji erişiminin artırıldığını, soğuk zincir yatırımlarıyla gıda kayıplarının azaltıldığını ve şehirlerin iklime dayanıklı su sistemlerine yönlendirildiğini aktardı.
“Afrika Küresel Çözümler Üretiyor”
Afrika’daki yerel toplulukların ve özel sektörün iklim eylemindeki rolüne dikkat çeken Ağırbaş, kıtada geliştirilen çözümlerin yalnızca yerel değil, küresel ölçekte de uygulanabilir olduğunu belirtti. Bu çözümlerin yaygınlaştırılması için finansman, politika uyumu ve teknik kapasitenin birlikte ele alınması gerektiğini ifade etti.
Somut Projeler ve Finansman Mekanizmaları
İklim çözümlerinin hayata geçmesi için beş temel unsurun kritik olduğunu vurgulayan Ağırbaş; politika, finansman, piyasa dengesi, teknoloji ve teknik kapasitenin birlikte geliştirilmesi gerektiğini söyledi. Bu kapsamda öne çıkan girişimler arasında:
• 20 milyon küçük çiftçiyi desteklemeyi hedefleyen arazi restorasyon projeleri
• Gıda sistemlerine finansman erişimini kolaylaştıran mekanizmalar
• Kompost merkezleri ve gıda bankacılığı ağlarıyla atık azaltımı sağlayan programlar
yer aldı.
Şehirler İçin Sıfır Atık Yol Haritası
Afrika şehirlerinin sıfır atık sistemlerine geçişi için pratik öneriler sunan Ağırbaş, sürecin yeni yükler getirmek yerine mevcut sistemleri iyileştirmeye odaklandığını belirtti. Öne çıkan başlıklar arasında:
• Atıkların kaynağında azaltılması
• Ayrıştırma ve toplama sistemlerinin güçlendirilmesi
• Kompostlama ve geri kazanım çözümlerine yatırım yapılması
• Sıfır atık yaklaşımının şehir planlamasına entegre edilmesi
yer aldı.
Gıda İsrafı: Hem İklim Hem Kalkınma Krizi
Gıda israfının bölgelere göre farklı nedenlerle ortaya çıktığını belirten Ağırbaş, özellikle Afrika’da depolama ve lojistik altyapı eksikliklerinin önemli kayıplara yol açtığını ifade etti.
Dünya genelinde her yıl yaklaşık 1 milyar ton gıdanın israf edildiğini hatırlatan Ağırbaş, bu durumun hem iklim hem de kalkınma krizi olduğunu vurguladı. Küresel gıda israfının yüzde 20 azaltılmasının, açlık sorununu ortadan kaldırabilecek potansiyele sahip olduğunu belirtti.
COP31’de Öncelik: Gıda İsrafıyla Mücadele
Ağırbaş, COP31 sürecinde gıda israfı ve gıda güvenliğinin temel öncelikler arasında yer alacağını ifade etti. Bu kapsamda; arazi restorasyonu, rejeneratif tarım ve gıda bankacılığı gibi uygulamaların yaygınlaştırılmasının hedeflendiğini belirtti.
Gençlik ve Yerel Liderlik Öne Çıkıyor
Gençlerin öncülüğündeki iklim çözümlerinin Küresel İklim Eylem Gündemi’nin önemli bir parçası olduğunu belirten Ağırbaş, Afrika’da gençlerin tarım, girişimcilik ve sürdürülebilirlik alanlarında güçlü bir dönüşüm başlattığını söyledi.
Uganda, Liberya ve farklı Afrika ülkelerinden örnekler veren Ağırbaş, genç liderlerin yerel çözümleri küresel ölçekte görünür hale getirdiğini ifade etti.
“Rolümüz: Yerel ile Küresel Arasında Köprü Kurmak”
COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu olarak görevine de değinen Ağırbaş, yerel girişimlerle uluslararası müzakereler arasında köprü kurmanın temel sorumluluğu olduğunu söyledi.
Afrika’daki temaslarında yerel liderler, kadınlar ve gençlerle doğrudan görüşmeler gerçekleştirdiğini belirten Ağırbaş, bu aktörlerin sesini küresel platformlara taşımanın önemine dikkat çekti.
Afrika’ya COP31 Çağrısı
Afrika’nın iklim çözümleri açısından büyük bir potansiyele sahip olduğunu vurgulayan Ağırbaş, kıtadaki uygulamaların küresel ölçekte yaygınlaştırılması gerektiğini ifade etti.
Enerji, tarım, şehircilik ve biyolojik çeşitlilik alanlarında yürütülen 58 girişimin önemine dikkat çeken Ağırbaş, Afrika’daki paydaşları COP31 sürecine aktif katılım göstermeye davet etti.
Küresel Ölçekte Finans ve İş Birliği Vurgusu
Ağırbaş, iklim finansmanı ve döngüsel ekonomi alanında yürütülen girişimlerin hızlandırılması gerektiğini belirterek; sigorta mekanizmalarından inovasyon fonlarına, gençlik programlarından şehir projelerine kadar geniş bir yelpazede çözüm önerileri sundu.
Son olarak, Küresel İklim Eylem Gündemi’nin başarısının, bu sürece katkı sunan aktörlerin gücüyle doğru orantılı olduğunu ifade eden Ağırbaş, “Mevcut çözümleri daha hızlı yaygınlaştırmalı ve daha fazla insana ulaştırmalıyız” mesajını verdi.
